ΑΡΘΡΑ
Το σώμα θυμάται.
Πώς η περιτονία και το νευρικό σύστημα κρατούν την ιστορία μας — και γιατί κάποιες φορές η σωματική φροντίδα είναι ο πιο ήσυχος τρόπος επιστροφής.
Ο πόνος δεν είναι ο εχθρός σου. Είναι ο φύλακας της ιστορίας σου.
— Ιουλία Μπελιά
Δεν είναι μόνο στο μυαλό
Όταν περνάμε από μια δύσκολη εμπειρία — έντονο στρες, ένα τραυματισμό, μια απώλεια, μια περίοδο φόβου — το σώμα μας δεν απλώς συμμετέχει στη στιγμή. Καταγράφει. Όχι όπως καταγράφει ένας εγκέφαλος μια ιστορία — με λέξεις και χρονολογίες — αλλά όπως καταγράφει ο ίδιος ο ιστός: ως ένταση που μένει.
Αυτή η ιδέα — ότι το σώμα κρατάει αυτό που δεν προλάβαμε να επεξεργαστούμε — έχει εδραιωθεί επιστημονικά τα τελευταία είκοσι χρόνια. Ο Bessel van der Kolk, ψυχίατρος και ερευνητής τραύματος, το συνόψισε στον τίτλο του βιβλίου του: The Body Keeps the Score. Το σώμα κρατάει τον λογαριασμό.
Η περιτονία είναι αισθητήριο όργανο
Η σύγχρονη έρευνα της περιτονίας έχει προσθέσει ένα κρίσιμο κομμάτι σε αυτή την εικόνα. Δεν είναι ο μυς που «θυμάται». Είναι ο συνδετικός ιστός γύρω από τον μυ.
Μια δημοσίευση του 2021 στο επιστημονικό περιοδικό Nature Scientific Reports ανακάλυψε ένα προηγουμένως άγνωστο νευρικό δίκτυο μέσα στη βαθιά περιτονία. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2022 επιβεβαίωσε ότι η περιτονία είναι έντονα νευρωμένη — και ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της νεύρωσης είναι αυτόνομο. Δηλαδή, συνδέεται με το ίδιο σύστημα που ρυθμίζει τη μάχη-φυγή-πάγωμα, την αναπνοή, τον καρδιακό ρυθμό, τη χαλάρωση.
Όταν λοιπόν λέμε «το σώμα κρατάει την ιστορία», δεν πρόκειται για μεταφορά. Πρόκειται για ιστούς που έχουν συνδεθεί με νευρικά σήματα και έχουν μάθει να τα κρατούν.
Σταθερή πίεση, ήσυχο νευρικό σύστημα
Εδώ είναι το πραγματικά ενδιαφέρον. Η ίδια έρευνα έχει δείξει ότι ορισμένοι υποδοχείς μέσα στην περιτονία — οι λεγόμενοι υποδοχείς Ruffini — διεγείρονται από αργή, σταθερή πίεση. Και όταν διεγείρονται, στέλνουν στο νευρικό σύστημα ένα μήνυμα ηρεμίας: μειώνουν τον συμπαθητικό τόνο. Δηλαδή χαλαρώνουν το «κουμπί» της μάχης-φυγής.
Αυτό σημαίνει ότι το είδος αγγίγματος που χρησιμοποιεί η χειροπρακτική απελευθέρωση της περιτονίας — βαθύ, σταθερό, χωρίς να βιάζεται — δεν δουλεύει μόνο πάνω στους ιστούς. Δουλεύει πάνω στο νευρικό σύστημα μέσω των ιστών.
Τι σημαίνει αυτό μέσα σε μια συνεδρία
Ένας πελάτης ή μια πελάτισσα μπορεί να έρθει για πόνο στη μέση. Στη συνεδρία, καθώς η περιτονία γύρω από τον λαγονοψοΐτη αρχίζει να μαλακώνει, μπορεί να συμβεί κάτι περισσότερο: η αναπνοή να αλλάξει, οι ώμοι να κατέβουν, μια ηρεμία να εγκατασταθεί που δεν είχε ζητηθεί. Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι μετά νιώθουν «πιο μέσα στο σώμα τους», ή ότι ο ύπνος τους εκείνη τη νύχτα είναι βαθύτερος.
Δεν πρόκειται για μαγεία. Πρόκειται για το νευρικό σύστημα που παίρνει επιτέλους ένα σήμα ασφάλειας.
Πέρα από κάθε διάγνωση
Πρέπει να ειπωθεί ξεκάθαρα: η σωματική φροντίδα δεν είναι ψυχοθεραπεία. Δεν θεραπεύει το τραύμα ως ιατρική κατάσταση. Δεν αντικαθιστά καμία θεραπεία που κάποιος ήδη ακολουθεί. Όταν υπάρχει σοβαρό τραύμα, ή ενεργή ψυχιατρική κατάσταση, η συνεργασία με τον γιατρό ή τον ψυχοθεραπευτή σου παραμένει η βάση.
Αυτό που μπορεί να προσφέρει η περιτονιακή απελευθέρωση είναι κάτι παράλληλο: ένας χώρος όπου το σώμα έχει την ευκαιρία να βγει από την κατάσταση εγρήγορσης για λίγο, να ξαναθυμηθεί τι σημαίνει ασφάλεια, να αφήσει κάτι από αυτό που κουβαλάει.
Στο Soma Dialogue, αυτή η προσέγγιση είναι ο λόγος για τον οποίο η Ιουλία επένδυσε χρόνια σε εκπαίδευση πέρα από την κλασική σωματική φροντίδα — και ολοκλήρωσε το Certificate in Traumatic Stress Studies από το Trauma Research Foundation, τον οργανισμό του Bessel van der Kolk. Δεν είναι πιστοποιητικό για δείξιμο. Είναι το πλαίσιο μέσα από το οποίο εργάζεται.
SOURCES
Έτοιμος / έτοιμη να ακούσεις το σώμα σου;